De laatste jaren is heel wat te doen rond asbest. Waar vroeger asbesthoudend materiaal gewoon tussen het andere bouwafval belandde, is er nu op het containerpark een afzonderlijke container voor. De federale overheid legde ook strengere normen op voor de inzameling ervan.

Wat is asbest?
Asbest is een minerale, vezelachtige stof die in mijnen, ondermeer gelegen in Canada en Rusland, wordt gewonnen. Asbestvezels hebben het grote voordeel dat ze licht, erg stevig en vuurbestendig zijn. In de bouwsector werd er daarom in de jaren '70 en '80 erg dankbaar gebruik van gemaakt.
Door asbestvezels te mengen in cement of kalk, verkreeg men steviger en meer brandbestendige bouwmaterialen. Sinds 1998 zijn asbesthoudende materialen in België verboden.
In vele andere landen (zoals Canada, Rusland, China en India) is asbest nog wel toegelaten en worden er tot op vandaag honderdduizenden tonnen van gebruikt.

Waarom is asbest gevaarlijk?
De gevaren van asbest zijn tweeërlei.
Bij de productie en gebruik van asbesthoudende producten komt vaak veel stof vrij. Arbeiders die jarenlang in deze omstandigheden werkten, krijgen te kampen met verminderde longcapaciteit ("asbestose"). Gelijkaardige syndromen komen ook voor in andere beroepen met veel stof in de werkomgeving (bakkers, steenkoolmijnen).
Sinds het verbod op asbesthoudende producten in 1998 zijn er in België geen nieuwe gevallen van asbestose bijgekomen.
Langdurig contact met asbest kan daarnaast aanleiding geven tot long- en buikvlieskanker. Hiervan worden jaarlijks in België 300 nieuwe gevallen vastgesteld.
Tussen de blootstelling aan asbest en de vaststelling van de kanker, ligt meestal een periode tussen de 20 en 30 jaar. De meeste huidige kankergevallen zijn daarom te wijten aan blootstellingen van het in voege treden van het verbod op asbest.
De beroepsgroepen waar de kankergevallen het meest worden vastgesteld zijn arbeiders van de asbestindustrie en van isolatiebedrijven, garagisten (asbest in de remmen) en verwarmingsinstallateurs (isolatie van buizen).
Asbest is uitsluitend gevaarlijk bij inademing. Opgelost in water is er geen enkel risico.

Waar treft men asbest aan?
Asbest is het meest gevaarlijk in toepassingen waar de vezel in niet gebonden vorm werd gebruikt. Na de brand in de Innovation in Brussel, werd in vele gebouwen, omwille van de brandveiligheid, de structuur behandeld met spuitasbest (losse asbest gemengd met kalk). In deze gebouwen moeten nu zware saneringsoperaties worden doorgevoerd om de asbest opnieuw te verwijderen (bv het Berlaymont-gebouw in Brussel).
Een andere toepassing waarbij asbest in minder gebonden vorm werd gebruikt, is de isolatie van chauffage- en warm waterbuizen. Hierbij werd asbestgips aangebracht op linnen doeken rond de buizen. Deze toepassing komt ook zeer regelmatig voor in particuliere woningen.
Zolang de buizen in goede staat zijn en niet afbrokkelen stelt zich geen probleem. Is dit wel het geval, of moet een gedeelte van de leidingen worden afgebroken, dan doet u best beroep op een vakman. U kan hiervoor uw loodgieter contacteren.
Bij afbrokkeling zorgt u best voor goed verluchte ruimtes. Stofzuigen is geen goed idee, vermits het fijne asbeststof niet door de grovere filters in stofzuigers wordt tegengehouden.
De meest gebruikelijke toepassing van asbest is in de vorm van asbestcement in golfplaten, leien, schouwen, isolatieplaten of venstertabletten. Doordat de asbestvezels in de cement zijn gebonden, houden deze materialen op zich geen risico in.
Er zijn wel risico bij afbraak, breuk of verzagen van dergelijke materialen. Ook het reinigen van golfplaten daken of leien met een hoge drukreiniger is uit den boze.

Hoe herken ik asbesthoudend materiaal?
Materialen aangekocht na 1998 bevatten met zekerheid geen asbest meer. In feite waren er al sinds 1995 bijna geen asbesthoudende producten in België meer verkrijgbaar.??Voor 1995 waren bijna alle golfplaten asbesthoudend. Hetzelfde geldt voor kunstleien van voor 1990. Asbestvrije golfplaten en leien van na deze datum bevatten meestal de inscriptie NT. Asbestvrije golfplaten zijn ook te herkennen aan plastic versterkingsbanden in de golven, en aan een schuin afgesneden hoeken.
Typisch aan asbesthoudende golfplaten zijn de witachtige vlekken (asbestbloem). Wie een plaat in twee breekt, kan de witte vezels op het breukvlak waarnemen. Wanneer de vezels in de vlam worden gehouden, smelten ze niet weg, maar beginnen te gloeien.
De aanwezigheid van witte vezeltjes in het breukvlak helpt ook om asbesthoudend materiaal te herkennen in toepassingen zoals cementen afvoerpijpen en schouwen, venstertabletten en bloembakken.

Hoe veilig asbesthoudend materiaal verwijderen?
Doe-het-zelvers wagen zich best enkel aan het afbreken van in cement gebonden asbesthoudend materiaal. Afbraak van losgebonden asbest (zoals rond chauffagebuizen) is voer voor professionelen.

Hieronder vindt de voornaamste veiligheidsvoorschriften:

• Breek zo weinig mogelijk het materiaal in stukken. Demonteer het materiaal door vijzen en nagels te verwijderen.
• Vermijdt stofvorming. Slijpen of smijten van materiaal zorgt voor stofwolken.
• Is breuk niet te vermijden, hou het materiaal dan nat. Ook dit voorkomt stofvorming.
• Hou kleine fragmenten apart in een plastic zak. Dit voorkomt verdere afbrokkeling
• Veeg het bouwstof voorzichtig bij elkaar, of kies voor nat reinigen. Laat zeker de stofzuiger aan de kant, vermits dit het asbeststof verder verspreidt
• Meng geen asbesthoudend materiaal met ander bouwafval
• Het dragen van een stofmasker met P3 filter zorgt voor de hoogste veiligheid
• Neem onmiddellijk na het werk een douche (zeker het haar goed reinigen)

Op het containerpark.
Gebonden asbesthoudend materiaal wordt op het containerpark ingezameld in een aparte container. Om ook op de stortplaats stofvorming maximaal te vermijden, is de asbestcontainer voorzien van een bigbag die zonder stofvorming uit de container kan worden getrokken.
De veiligheidsvoorschriften op het containerpark zijn de volgende:

• Tracht het asbesthoudend materiaal zo voorzichtig als kan in de container te leggen
• Kleine fragmenten transporteert u best in een zak. U legt de zak in haar geheel in de container.
• Bewaak mee de zuiverheid rond de container: laat geen fragmenten vallen rond uw aanhangwagen of de container.
• Indien u de aanhangwagen wil uitborstelen, deponeert u het veegvuil mee in de container (eventueel in een zak). Om stof te vermijden wordt het veegvuil best eerst nat gemaakt. In geen geval borstelt u het vuil op de grond naast de container.